خوێندکارانی جوغرافی زانکۆی مه‌ریوان

سیمای شهر( بهنوش شمس اللهی)

سیمای شهر / کوین لینچ ؛ ترجمه منوچهر مزینی .-[تهران]:دانشگاه تهران موسسه انتشارات وچاپ، 1374.
3، بیست وپنج،331ص.مصور
کوین لینچ ، شهرساز و طراح امریکایی ، در سال 1960کتاب تصویر ذهنی شهر یا سیمای شهر را منتشر کرد ودر این کتاب نخستین پایه های نظری خود را – مبانی و اصول شناخت سیمای شهر – مطرح نمود .
این کتاب در پنج فصل به بررسی سیمای محیط ، مطالعه سیمای سه شهر ، سیمای شهروعوامل سازنده آن ، فرم شهر ومقیاسی تازه می پردازد ودر آخر نیز با آوردن سه ضمیمه بحث خود را به پایان می رساند ( الف - پاره ای مراجع برای جهت یابی در شهر ب - روش مطالعه پ - دومثال از تجزیه و تحلیل عوامل شهر از نظر بصری ).
لینچ در فصل اول کتاب بر انسان به عنوان جزیی از شهر و نه تنها ناظر بر شهر که بایستی به شهر از چشم آن نگریست تاکید می کند و دو مفهوم خوانایی و نمایانی را در فضاهای شهری و نقش آنها را در درک و ایجاد تصویری روشن از شهر ، احساس امنیت و آرامش شهروندان و افزایش حس تعلق شهروندان مطرح می نماید و در ادامه مباحث خود در این فصل بر توجه طراحان شهری به " تصویر عمومی " یا به عبارتی تصویر ذهنی اکثریت ساکنین شهر از سیمای آن تاکید می نماید و عنوان می دارد که با توجه به اینکه در یک شهر اشخاص مختلف با ویژگیهای متنوعی از لحاظ جنس ، سن ، شغل ، طبقه اجتماعی و... زندگی می کنند  و نمی توان پاسخگوی همه طبقات با عقاید و افکار مختلف در طراحی شهر بود بنابراین بایستی مجموعه ای از خواسته ها ، نیازها ، عقاید و اندیشه های غالب در شهر را به منظور ساماندهی مطلوب فضاهای شهری در نظر گرفت .
همچنین در این فصل مبحثی تحت عنوان " بافت و علایم مشخصه شهر " مطرح شده است که تصویر ما از محیط شهری را به سه جزء تجزیه می کند : علایم ، بافت و معنی که شامل تمیز اشیا از هم بر اساس تفاوتهایشان و ایجاد پیوند و پیوستگی میان آنها و انتقال معانی از اشیا به ناظران است .
در فصل دوم کتاب با سیمای سه شهر امریکایی – بوستن ، جرزی سیتی ولوس آنجلس – از زبان مولف آشنا می شویم ، که هدف وی از مطالعه این سه شهر عبارت است از:
1- رسیدن به فرمی مناسب از شهر با بالاترین درجه خوانایی ونمایانی
2- رسیدن به اصولی برای طراحی شهری
3- تجزیه و تحلیل سه شهر مذکور و تاثیر فرم آن شهرها بر ناظران
مولف روش کار خود را به صورت مفصل ، برای رسیدن به اهداف مذکور ، در قسمت ضمایم آورده است ودر این مبحث ضمن تشریح کار خود و روشهای به کار گرفته شده در این تحقیق ( مطالعات میدانی ، مشاهده ، مصاحبه ، پرسشنامه ) کاستیها و اشکالات کار خود را متذکر گردیده است و مهمترین ایراد کار خود را در نمونه گیری ( کم بودن حجم نمونه ها و عدم توازن در آنها و عدم توجه به طبقات اجتماعی مختلف در نمونه ) بیان می دارد .
لینچ در پایان این فصل نکات عمده ای را پیرامون پژوهش خود مطرح می کند :
1- مردم به راحتی می توانند خود را با محیط زندگیشان تطبیق دهند و هماهنگ سازند و از میان عواملی که در محیط موجود است تعدادی برایشان مشخص می گردد و در ذهنشان جای می گیرد .
2- موقعیت ناظر نسبت به عواملی که در شهر موجود است در شکل گیری تصویر ذهنی او از شهر موثر می باشد.
3- شرایط محیطی و طبیعی مناسب ( وجود رودخانه ، دریا ، فضاهای سبز ) می توانند تاثیر مثبتی بر تصویر ذهنی ناظران از شهر داشته باشند.
4- برای مردم سیمای قسمتهای مختلف شهر زمینه ای برای مقایسه عوامل کهنه و تازه شهر بوجود می آورد .
در فصل سوم ، مولف به توضیح و تشریح مظاهر جسمی شهر و تاثیر آنها بر نمایانی شهر می پردازد که عبارتند از :
راه : راه می تواند یکی از مهمترین عوامل در شکل گیری تصویر ذهنی از شهر باشد زیرا همواره ناظران در راهها درترددند و هر روز مسیرها و راهها رابرای رفتن به سر کار ، بازگشت به منزل ، رفتن به مراکز خرید و...طی می کنند، بنابراین کیفیت راهها و حتی موقعیت وشرایط آنها ( عریض بودن یا نبودن راهها ، مستقیم ویا پیچ در پیچ بودن راهها ، فرم خانه ها در مسیر، نوع فضای سبز و...) همه وهمه می توانند بر تصویر ذهنی ناظران از شهر تاثیر بگذارند .
لبه : لبه عاملی است که سبب می شود ناظر بتواند برای فضاها حد و مرز قایل شود به عنوان مثال بتواند محله ای را از محله ای دیگر تمیز دهد ، البته لبه ها تنها تعیین حدود نمی کنند گاهی ممکن است سبب پیوند دو بخش مجزا شوند مثلا پلی که بین دو بخش از شهر ارتباط برقرار می کند . ا ما در مواردی نیز ممکن است لبه ها سبب بی نظمی در شهر شوند و انسجام و یکپارچگی شهر را دچار آسیب نمایند .
محله : هر شهری بر اساس طبقات مختلفی که در آن وجود دارد به محله هایی تقسیم می گردد که هر محله به سبب خصوصیاتی  که دارد از محله های دیگر متمایز می شود . یکی از عواملی که می تواند به شهروندان در شناسایی و تشخیص محله ها از یکدیگر کمک نماید نوع مصالح و فرم ساختمانها می باشد . به عنوان مثال وقتی وارد محله ای با خانه های  آجری  و کاهگلی می شویم این تصویر در ذهن ما شکل می گیرد که این محله از محله های قدیمی شهر می باشد و بالعکس وقتی وارد محله ای با فرم و شکل جدیدی از خانه ها با نماهای سنگی می شویم این تصور در ذهن ما به وجود می آید که این محله از محله های جدید شهر است .
گره : گره ها نقاطی حساس در شهرند که ناظر می تواند به درون آنهاوارد شود و همچنین مبدا و مقصد حرکت را شکل می دهند . گره ها گاهی کانون و نقطه اصلی یک محله می باشند ، می توانند جایی باشند که خطوط حمل ونقل تغییر مسیر می دهند و یا ممکن است محل تمرکز بعضی از فعالیتها باشند ، محل تقاطع دو خیابان یا دو جاده نیز می تواند یک گره محسوب شود . گره ها می توانند مکانهایی مناسب جهت قرار دادن نمادها و نشانه ها باشند زیرا معمولا توجه ناظران به گره ها زیاد است و نمادهایی که در این گره ها قرار داده می شوند قدرت تاثیر گذاریشان بیشتر می گردد.
نشانه : یکی دیگر از مظاهر جسمی شهر که در شکل گیری تصویر ذهنی شهروندان از شهر تاثیر بسزایی  دارد " نشانه " می باشد که چند ویژگی زیر را دارا است :
- ناظر به درون آنها راه نمی یابد .
- معمولا اشیایی هستند که ظاهری مشخص و منحصر به فرد دارند .
- می توان از میان صدها شی آنها را باز شناخت و تمیز داد ( مانند نمادی که در گره اصلی شهر قرار داده می شود ) .
در ادامه فصل نیز مولف به تجزیه وتحلیل عوامل پنجگانه مذکور در سه شهر امریکایی مورد بررسی می پردازد تا سیمایی از این شهرها به خواننده ارایه نماید .
فصل چهارم به بحث پیرامون فرم شهر و کیفیتهایی که بایستی عوامل پنجگانه راه ، لبه ، محله ، گره ونشانه واجد باشند تا شهر بافتی نمایان و خوانا داشته باشد ، می پردازد و در ادامه نیز کیفیتهای فرم را که عبارتند از :
1- متمایز بودن یا روشنی زمینه عوامل شهر 2- سادگی فرم 3- استمرار4- تسلط و غلبه داشتن 5- روشنی نقاط تقاطع ( مفاصل ) 6- تنوعی که جهتی خاص را معلوم دارد 7- عرصه دید 8- آگاهی بر حرکت 9- عوامل گروهی زمانی 10- نامها و معانی ، مطرح می کند .
همچنین در این فصل با فرم " گران شهرها " و مراحل مختلف طراحی آنها آشنا می شویم .
فصل پنجم که فصل پایانی کتاب است تحت عنوان " مقیاسی تازه " می باشد و بر انعطاف پذیری شهرها ، توجه به ارزشها و سنتهای تاریخی در سازماندهی آنها و پیوند انسانها با محیط زندگیشان در جوامع امروزی ، تاکید دارد و فرمی را نیکو می داند که بتواند جوابگوی عقاید ، باورها ، نیازها و خواسته های شهر وندان در هر زمانی باشد .