یک دریاچه و چهل عموزاده/روزنامه تهران امروز

منبع: روزنامه تهران امروز-سال اول-شماره 84-پنجشنبه10 اسفند1385-ص7
www.tehranemrooz.ir

گروه ایرانشهر-سعید حبیب اله:
در افسانه ها آمده است درویشی که به همراه همسرش از نزدیکی شهری عبور می کرد توسط ماموران حاکم شهر دستگیر و به شهر آورده شد. اهالی شهر و ماموران آن ها را شکنجه و اذیت کردند تا جایی که     زن آبستن درویش، فرزند خود را سقط کرد. درویش که دیگر تاب و تحمل این همه شکنجه را نداشت به بلندای کوهی در ضلع شرقی شهر رفت و با خدای خویش شروع به راز و نیاز کرد و گفت: سرم را از سجده برنمی دارم مگر آن که شهر را با آب یکسان کنی و این قوم ظالم را نابود سازی. دعای درویش مستجاب شد و اکنون قبر او در پای کوه، نظاره گر دریاچه ای است که از نفرینش پدید آمده: دریاچه زریبار.
زریبار(1) که در منطقه «مریوان»(2) واقع شده بیش از دو میلیون سال عمر دارد و یکی از بزرگ ترین دریاچه های خودجوش جهان است(حالا فکر کنید دو میلیون سال پیش که آدمی وجود نداشت، درویش کجا بود؟!).(3) این دریاچه در سه کیلومتری شمال غربی مریوان و در ارتفاع 1285 از سطح دریا قرار گرفته و آب آن از چشمه های جوشان کف دریاچه تامین می شود.
اگر بخواهیم دریاچه زریبار را با یک نمونه خارجی مقایسه کنیم، بی شک به دریاچه «ژنو» می رسیم. نه منطقه مریوان چیزی از سوئیس کم دارد و نه دریاچه زریبار از دریاچه ژنو عقب می ماند. در این بین تنها یک تفاوت ناچیز وجود دارد: دریاچه ژنو سالانه میلیون ها دلار برای مردم «ژنو» و «لوزان» بهره اقتصادی به ارمغان می آورد اما زریبار...
بگذریم! برای آگاهی از چند و چون برنامه های گردشگری پیرامون دریاچه زریبار که گفته می شود در عهده شهرداری مریوان است، تماس های تلفنی مکرر به اینجا می رسد که آقای شهردار بگوید طبق بخشنامه ها و دستورات ابلاغ شده اجازه مصاحبه ندارد و ما را به دفتر فنی استانداری حواله دهد. در دفتر فنی استانداری نیز کسی پاسخگوی دو پرسش ساده نیست و در نهایت تنها «علی فعله گری»معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کردستان است که روی خوش نشان می دهد و در پاسخ به این که بالاخره متصدی زریبار کیست می گوید:«ما در زبان کردی مثلی داریم که می گوید فلان شخص برادر ندارد ولی پسرعمو زیاد دارد». دریاچه زریبار هم یک چنین وضعیتی دارد یعنی متصدیی که پاسخگو و مسؤولیت پذیر باشد ندارد اما وقتی منفعتی در میان باشد، عموزاده های زیادی پیدا می کند. او می افزاید:«در حال حاضر اعتبارات اختصاص یافته به دریاچه در اختیار شهرداری مریوان است،دفتر فنی استانداری هم بر انجام امور نظارت می کند، در عین حال اداره محیط زیست خود را متولی دریاچه می داند و اداره آب و فاضلاب نیز تا حدودی خود را مسؤول قلمداد می کند ولی با تمامی این احوال پیشرفت قابل ملاحظه ای صورت نگرفته است». 
با این وجود دریاچه زریبار که بزرگ ترین دریاچه آب شیرین کشور است، همه ساله پذیرای تعداد زیادی گردشگر داخلی و خارجی است. به گفته فعله گری تعداد گردشگران در سال 85 نسبت به سال گذشته 200 درصد افزایش داشته است و پیش بینی می شود برای نوروز 86، 20 درصد بیشتر شود. وی در ادامه می گوید:«مریوان در سال 85 نزدیک به 200هزار نفر گردشگر داشته است که اکثر این تعداد را گردشگران تجاری تشکیل می دهند. اما به جرات می توان گفت همه این افراد از دریاچه زریبار دیدن می کنند».
گردشگران داخلی که به این منطقه می آیند بیشتر اهل شمال و مرکز ایران و و تا حدودی هم از اصفهان و شیراز هستند و گردشگران خارجی نیز اغلب «کردهای شمال عراق» هستند. معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کردستان درباره امکانات موجود می گوید:«در حال حاضر یک هتل چهار ستاره که سال 83 راه اندازی شد و مجهز به رستوران است همراه با مهمانسرای جهانگردی و یک مجتمع اقامتی آمادگی پذیرایی از گردشگران را دارند». او می افزاید:«در ایام نوروز نیز کمپ اقامتی موقت، نقشه های راهنمای گردشگری، بروشورهای جامع استانی و کیوسک های اطلاع رسانی برای رفاه بیشتر گردشگران تدارک دیده شده است».
اما در این میان، دغدغه هایی نیز وجود دارد و آن ضرری است که گردشگران به محیط زیست منطقه وارد می کنند. فعله گری معاون سیاحتی و گردشگری استان در این رابطه خاطرنشان می سازد:«گردشگر فی نفسه مخرب نیست اما زمانی که امکانات در اختیارش نیست در نقش تخریبگر محیط زیست  ظاهر می شود. گردشگری که سرویس بهداشتی مناسب ندارد،  سطل زباله ندارد و از خدماتی استفاده می کند که کیفیت لازم و در حد استاندارد را ندارد، ناخواسته دست به تخریب طبیعت می زند».
به هر روی شاید بد نباشد پیش از آن که فاضلاب های روستایی، بزرگ ترین دریاچه آب شیرین ایران را متعفن سازند و زیبایی هایش را بدل به زشتی کنند، یک سر به دریاچه زریبار و پیرامونش بزنید: دریاچه ای که یک جهانگرد 38 ساله ایتالیایی درباره اش می گوید:«یکی از زیباترین مناظر دنیا را در سفر به ایران دیدم، دریاچه ای خودجوش در یکی از غربی ترین نقاط ایران».

نکاتی در مورد این مقاله:
(1)نویسنده در کل این مقاله به اشتباه به جای نام رایج دریاچه،«زریبار»، واژه مجعول زریوار را به کار برده بود که در تمامی موارد اصلاح شد.
(2)این هم یکی دیگر از واضحاتی است که دریاچه زریبار در منطقه «مریوان» واقع شده و نه در منطقه اورامانات. منطقه «هه ورامان» ، در قسمت جنوب غربی منطقه مریوان قرار دارد.
(3)نویسنده محترم در ادامه، از وجود انسان در دو میلیون سال پیش تعجب کرده اند و این در حالی است که خود ایشان در آغاز نوشته اند:«در افسانه ها آمده است...». و می دانیم که افسانه ها برخاسته از تمایلات و حس های نهفته تاریخی یک قوم است و نه یک داستان مستند!

منبع : مریوان گالری