اشاره:
حیات موجودات زنده از جمله انسان در طی دورانهای طولانی شکل گرفته و قابلیت آن را داشته و دارد که مشکلات را در بر خورد با محیط زیست برطرف کند،مشروط به آنکه این دشواری آهسته و یک به یک بر سر راهش قرار گیرد،انسان مدرن ،مغرور از پیشرفت های علمی خود محیط زیستش را به کارخانه ای عظیم برای ساخت انواع ترکیبات بالقوه ی خطرناک درآورده است.
بیست و پنجم ژانویه ی سال2005 میلادی روزی است که در تاریخ بشر ثبت شده است به یاد خواهد ماند زیرا در این روز برای نخستین بار یک گزارش رسمی بین_ المللی در سراسر جهان منتشر شد در این گزارش آمده است که گرمای گلخانه ای ،خطری که چندین سال است پیرامون آن هشدار داده می شود سرانجام به مرحله ی جدی و آستانه ی انفجار خود رسیده است و بشریت می رود تا گام در یک فاجعه ی جهانی گزارد.
گرمایش جهانی به افزایش های پیاپی مشاهده شده در متوسط دمای جو زمین و اقیانوسها در طی دهه های اخیر اطلاق می شود.
من نیز سعی دارم دراین مقاله پیرامون همین مساله مباحثی را در رابطه با تغییرات آب و هوایی و اثرات آن و اقداماتی که تاکنون انجام شده را بیان کنم.
روش تحقیق در این مقاله اسنادی و جستجو در اینترنت است.
زمین در آتش:مساله ی تغییرات اقلیمی و گرم شدن جهان موضوع بسیار پیچیده و بغرنجی است که ابعاد آن هنوز شناخته نشده است اما می دانیم که افزایش دمای جهان، الگوی بارندگی رطوبت خاک و سایر عوامل اقلیمی مرتبط با بهره وری محصولات کشاورزی رابه شدت تغییر می دهد. افزایش سطح آب اقیانوس ها در اثر گرمایش جهانی وذوب شدن یخ ها از همه مهم تر است. این وضع یعنی بالاآمدن سطح آب تاسیسات وساخت های مناطق ساحلی را در مقابل صدمه امواج حاصل از طوفانهای عمده به شدت آسیب پذیر می کند به علاوه موجب به راه افتادن مصب ها وتالاب ها ی شور به سمت خشکی شده و منابع آب شیرین جوامع ساحلی را در معرض تهدید قرار خواهد داد. در برخورد با مساله ی بالا آمدن آب دریا باید نگران صد ها میلیون مردمی بود که در کشورهای در حال توسعه در مناطق پست ساحلی زندگی می کنند. چنین رخداد هایی علاوه بر اینکه موجب کشتار دسته جمعی تعداد زیادی از مردم می شود، اختلالات اجتماعی جدی نیز به بار می آورد. تقریبا"
نیمی از جمعیت انسان رد نواحی ساحلی زندگی می کنند. این واقعیت که بسیاری از این مناطق پست است که جمعیت آنها رو به افزایش است مساله را وخیم تر می کند. با افزایش سطح آب، سرمایه گذاری بیشتر برای حفظ شهر های ساحلی اجتناب ناپذیر خواهد بود. همراه با زیاد شدن تهدید فرسایش املاک شهری، ساخت دیوارهای ساحلی، موج شکن ها وسایر سازه های مهار کننده فرسایش ضروری است که تمامی آنها هزینه های هنگفتی را بر دوش دولت ومردم می گذارد که در مجموع به صرفه نخواهد بود. یکی دیگر از معضلات انتشار گازهای گلخانه ای ایجاد آلودگی در هواسپهر است. آلودگی هوا بر بسیاری از جنبه های محیط و زندگی اثر می گذاردتاثیر ناگواربر منابع و مناظر چشم نواز، پوشش گیاهی، خاک، کیفیت آب و سلامت انسان از جمله ی آنهاست .
آلودگی هوا در بعضی از نقاط جهان به عنوان عامل مهمی در میزان مرگ و میر مردم مطرح است. ازجمله آثاراصلی آلاینده های هوا می توان از مسمومیت، بروز سرطان اختلالات زایمان، خارش چشم وتحریکات سیستم تنفسی، افزایش حساسیت به عفونت های ویروسی، ابتلا به سینه پهلو وبرونشیت، حساسیت بیشتر به بیماری های قلبی وخامت بیماری های مزمن از جمله آسم و تنگی نفس نام برد.
آلاینده های هوا با انباشت در منابع آب و خاک ممکن است به علت انباشت انواع آلاینده مسموم شود .(شهروند امروز_شماره ی 29_ص81)
گرمایش تاریخی کره ی زمین
در خلال دوره ی زمانی 1860 تا 1900 دمای کره ی زمین چه در خشکی و چه در دریا حدود 0.75 درجه ی سانی گراد افزایش پیدا کرد. از سال 1979 دمای زمین با سرعتی حدود دو برابر افزایش دمای اقیانوسها افزایش پیدا کرد (0.25 درجه سانتی گراد در هر دهه در مقابل 0.13 درجه ی سانتی گراد در هر دهه). دما در بخش پایینی تروپوسفر نیز از این سال بین 0.12 و 0.22 به ازای هر دهه افزایش پیدا کرد. عقیده بر این است که در طی یک تا دو هزار سال قبل از سال 1850 دمای کره ی زمین نسبتا ثابت بوده است و احتمالا تنها نوسانات موضعی داشته است مثل دوره ی گرمایش قرون وسطی و یا عصر یخ کوتاه.
نمودار دوهزار ساله ی دمایی بر اساس روشها ی مختلف بازسازی که هر کدام در مقیاسهای ده ساله هموار شده اند. کمیتهای سالانه ی غیر هموار برای سال 2004 نیز بعنوان مرجع، درجه بندی گردیده است.
بر مبنای تخمینهای انجام شده ی موسسه ی Goddard برای مطالعات فضایی وابسته به ناسا، بر اساس اندازه گیریهای مستند و گسترده ای که از حدود 1800 وجود داشته، سال 2005 گرمترین سال از آن زمان تا به امروز بوده است که آخرین افزایش دمای ثبت شده در سال 1998 و در حد چند هزارم درجه ی سلسیوس بوده است. دیگر برآوردهای انجام شده توسط سازمان هواشناسی جهانی و واحد تحقیقات اقلیم شناسی بریتانیا خاطر نشان کردند که 2005، دومین سال گرم بعد از 1998 بوده است.
بسته به چهارچوب زمانی، تعدادی از سوابق دمایی در دسترس است. آنها برمبنای داده های متفاوت و درجات مختلفی از اعتبار و صحت میباشند. از حدود سال 1860 سوابق تخمینی دمایی بدست آمده توسط ابزار در سطح جهانی وجود دارد. آلودگی از اثر جزایر گرمایی شهری احتمالا ناچیزند. چشم انداز طولانی مدتی از سوابق مختلف واسط برای هزاره های اخیر وجود دارد. برای درک مباحث مربوط به این سوابق و تفاوتها ی آنها، سوابق دمایی 1000 سال گذشته را نگاه کنید. سهم تغییرات اقلیمی اخیر برای بیشتر دوره های اخیر بسیار واضح است و اغلب داده ها ی این دوره بصورت مفصل در دسترس است. برای مثال اندازه گیریهای دمای تروپوسفر از سال 1979 توسط ماهواره در دسترس است.(http://en.wikipedia.org/wiki/Global warming)
اثر گلخانه ای :خورشید می تابد و زمین را گرم می کند بخشی از نور هنگام ورود به جو منعکس می شود و باقی آن وارد اتمسفر شده و به زمین می رسد و آنرا گرم می کند زمین که گرم شده شروع به تابش می کند زمین مقداری از این انرژی را جذب می کند و باقی را منعکس می نماید در طی این فرایند طول موج نور تغییر پیدا می کند .بعضی از گازهای موجود در جو زمین این تابش خروجی را جذب می کند.این تابش عمدتاً در محدوده ی مادون قرمز است. مولکول گازهای گلخانه ای بسیار بیشتر ازسایر گازهانور نور مادون قرمز را جذب می_ کند.جذب انرژی توسط مولکولهای گاز سبب جنبش مولکول وافزلیش انرژی آن می_ شود وقتی این اتفاق در مقیاس بزرگ رخ دهد مانند این است که زمین را با یک پتو پوشانده ایم دمای کل نواحی زمین افزایش می یابد،این پدیده «اثر گلخانه ای »و گازهایی که در آن موثرند «گازهای گلخانه ای »نامیده می شوند. اثر گلخانه ای باعث می شود زمین گرم بماند و حیات روی آن ادامه پیدا کند. متان،دی اکسید کربن،بخار آب و اکسید نیتروژن جزو گازهای گلخانه ای هستند این گازها هم در طبیعت و هم در فرایندهای صنعتی تولید می شوند.CFCها نوع دیگری از گازهای گلخانه ای هستند که فقط در صنعت تولید می شوند.اثرات گرمایش جهان: اثرات پیشگویی شده ی گرمایش جهانی متعدد و متفاوتند چه در خصوص محیط زیست و چه در خصوص زندگی بشر. این اثرات شامل بالا آمدن سطح دریا، اثرات بر روی کشاورزی، کاهش لایه ی ازن، افزایش شدت و تعداد رخدادهای آب و هوایی و گسترش بیماریهاست. در برخی موارد، اثرات ممکن است قبلا تجربه شده باشند با این همه این غیر ممکن است که بتوان یک پدیده ی طبیعی خاص را به فرایند طولانی مدت گرمایش جهانی مربوط کرد. بخصوص رابطه ی بین گرمایش جهانی و تندبادهای دریایی هنوز مورد بحث است.
بنظر میرسد چهار مقاله ی جدیدی که سعی در مرتبط کردن تغییرات آب و هوایی با افزایش شدت تندبادهای دریایی داشتند توانسته اند دو پدیده را مرتبط کنند. پیش نویس اظهارات سازمان هواشناسی جهانی با این حال معترف به نقطه نظرات متفاوتی است.
دامنه و شباهت این تبعات موضوع مباحثه ی قابل ملاحظه ای شده است. خلاصه ای از اثرات احتمالی و یافته های اخیر را میتوان در گزارش گروه2 کاری IPCC مشاهده کرد. به عقیده ی برخی دانشمندان گرم شدن کره ی زمین قبل از این نیز از طریق ایجاد سیل، تخریب محیط زیست، امواج گرما و دیگر رخدادهای شدید آب و هوایی مسبب مرگ و بیماری در سرتاسر جهان بوده است. .
1.اثرات برروی اکوسیستم:شواهدثانویه ی گرم شدن زمین_کم شدن پوششهای برفی،بالا آمدن سطح دریاها،تغییرات آب و هوایی_نمونه هایی از تبعات گرم شدن کره ی زمین را مطرح می کنند که ممکن است نه تنها فعالیتهای انسان بلکه اکوسیستم ها را هم متاثر کند.ار آنجا که شرایط تغییر می کند ممکن است برخی گونه ها مجبور شوندزیستگاه های خودرا ترک کنند و در معرض انقراض قرار گیرنددر حالی که گونه_ های دیگری گسترش پیدا کند احتمال می رود تنها بخش محدودی از مناطق اکولوژیکی بدون تغییر باقی بمانند. ( http://en.wikipedia.org/wiki/Global warming) عقب نشینی یخچال ها و بالا رفتن "برف مرز" ها ، سبب به هم خوردن نظم طبیعی زیست بوم ها می شود . ای مثال ، پاره ای گونه ها از پایین دست به بالا می روند و فشار برگونه های بومی ارتفاعات بیشتر می شود . این امر ، اثر مخربی بر" زی گونگی" (نوع زیستی )دارد . از نظر تاثیر بر زندگی انسان ، کافی است بدانیم که یخچال های هیمالیا و ذخیره ی آب شیرین آن ها ، بخش جدایی ناپذیری از سامانه ی پشتیبانی زیست نیمی از جمعیت جهان هستند . کوه ها با نگاه داشتن یخ و برف و رها کردن تدریجی آب ، نقش بی همتای " برج های آب" را برای زیستمندان پهنه ی زمین داشته اند . هرگونه تغییر در الگوهای آب وهوایی می تواند فاجعه هایی را برای این زیستمندان – از جمله انسان- در پی داشته باشد . .(سایت انجمن کوهنوردان ایران)
2
. تاثیر برروی یخچال ها:گرم شدن کره ی زمین منجر به تاثیر منفی روی توازن جرمی یخچال ها شده که نهایتا ً باعث محو شدن تدریجی یخچالها ی سراسر جهان گردیده است. ( http://en.wikipedia.org/wiki/Global warming)یک پژوهش دراز مدت که به دست فرهنگستان علوم چین انجام شده ، نشان میدهد که در 24 سال گذشته در 46928 یخچال این کشور ، 5.5 درصد عقب نشینی پدید آمده که برابر است با بیش از 3000 کیلومتر مربع یخ . این مطالعه ، پیش بینی می کند که اگر تغییر اقلیم با همین نرخ ادامه یابد ، تا سال 2050 دوسوم یخچال های چین و تا سال 2100 تقریبا تمامی آن ها ناپدید خواهند شد . در هیمالیای هند ، یخچال گانگوتری از سال 1780 تا 2001 حدود دو کیلومتر عقب نشینی کرده است . در کشور بوتان ، عقب نشینی یخچال مطابق مقایسه ای که میان نقشه های مربوط به سال 1963 با عکس های ماهواره ای 1993 صورت گرفته ، تقریبا هشت درصد بوده است .در بوتان ، پاره ای یخچال های کوچک به کلی ناپدید شده اند . از 1962 تا 2000 عقب نشینی یخچال ایمجا در نپال 41 متر در هر سال بوده است که این رقم برای فاصله ی 2000 تا 2006 معادل 74 متر در هر سال بوده است . در مواردی ، با عقب نشینی یخچال ها دریاچه های یخچالی پدید آمده اند . صد سال پیش در "پارک ملی یخچال" در کوه های راکی آمریکا ، 150 یخچال وجود داشت . امروزه فقط 27 یخچال در آن جا باقی مانده است و با روند کنونی ، 25سال دیگرهیچ یخچالی در پارک ملی یخچال باقی نخواهد ماند . از سال 1900 تا کنون ، 80 درصد برف های کلیمانجارو از میان رفته و ممکن است تا سال 2020 کل آن نابود شود .2_1
.ایران: در کشورهای خشک مانند ایران ، گرم شدن زمین اثرات فاجعه بار بیشتری دارد ؛ ذخیره ی کم تر برف در کوه ها می تواند رودخانه های دایمی را به رواناب های فصلی بدل سازد و در نتیجه در نیمه ی دوم تابستان و در پاییز با کمبود شدید آب روبرو شویم . از سوی دیگر در نتیجه ی گرم تر شدن هوا ، ذوب ناگهانی برف ها در بهار شدیدتر خواهد شد و در نتیجه سیل های بیشتری جاری خواهد شد . به این ترتیب ، چرخه ی سیل- خشک سالی شکل خواهد گرفت ، پدیده ای که در 15-10 سال اخیر شاهد آن بوده ایم . تاثیر دیگر گرم شدن زمین ، افزایش تبخیر خواهد بود که در سرزمین های خشک تاثیر ویران گر زیادی بر خاک و تالاب ها و دریاچه های پشت سدها دارد . گرم شدن کوه ها ، اقامت ییلاقی دام داران را در کوهستان طولانی تر کرده که این امر ، فشار بر منابع طبیعی حساس کوهستان را تشدید کرده و فرسایش خاک را نیز افزایش داده است . .(سایت انجمن کوهنوردان ایران)3
.بی ثباتی جریانهای اقیانوسی:گمانه زنی هایی نیز در مورد این موضوع وجود داردکه به واسطه ی بسته شدن یا کاهش چرخه های Termohalineشاهد سرد شدن موضعی شمال اقیانوس اطلس و به طبع آن سرد شدن یا حدقل کمتر از گرم شدن آن منطقه خواهیم بود این امر می تواند مناطقی ماننداسکاندیناوی و بریتانیا که توسط مسیر شمال اطلس گرم می شوند را تحت تاثیر قرار دهد.4
. آوارگان محیط زیست:حتی بالا آمدن نسبتاً کم سطح دریاهامی تواندبرخی جلگه_ های ساحلی پر جمعیت را غیرقابل سکونت کرده و شکل قابل توجه آوارگان محیط زیست را بوجود بیاورد.اگر قرار باشد سطح دریاها بیش از چهار متر افزایش یابد تقریباًتمامی شهرهای ساحلی جهان به شدت متاثر می شوند و این تاثیر تبعات بالقوه ای را در اقتصاد و تجارت تمامی جهان به دنبال خواهد داشت.5
.گسترش بیماری:گرم شدن مرهی زمین ممکن است منجر به افزایش دامنه ی عملکرد ناقلین بیماریهای عفونی از قبیل مالاریا،بیماری زبان آبی در میان نشخوار کنندگان اهلی شود که مربوط است به گزش هیره ها(Mite)ییکه اخیراًدر منطقه ی شمال مدیترانه منتشر شده اند.6
.اثرات مالی:موسسات مالی من جمله دو شرکت از بزرگترین شرکتهای بیمه ی جهان یعنی و Swiss Re و Munich Reپیرو مطالعه ای در سال 2002 هشدار دادند که تعداد رو به افزایش رخدادهای شدید آب و هوایی و همچنین روالهای اجتماعی در دههای آتی می توانند سالانه حدود 150میلیون دلار آمریکا هزینه در برداشته باشد.این هزینه ها مربوط به افزایش هزینه های بیمه و کاهش بلایا، محموله های خریداران، مالیات دهندگان و صنعت بمیزان مشابه خواهد بود.بر طبق اظهارات انجمن بیمه کنندگان بریتانیا، محدود کردن انتشار کربن میتواند از 80% هزینه های سالانه ی برنامه ریزی شده ی اضافی در مورد گردبادها تا حوالی سال 2080 بکاهد. بگفته ی Choi و Fisher درسال 2003 هر 1% افزایش در بارش سالانه میتواند خسارات بلایای طبیعی را تا 2.8% افزایش دهد.
برنامه ی زیست محیطی سازمان ملل اخیرا اعلام کرد که بر اساس سوابق موجود آب و هوای سخت در سراسر جهان سال 2005 را پر هزینه ترین سال کرده است. اگرچه که هیچ راهی برا ی اثبات این امر که [یک تندباد دریایی خاص] مربوط به گرم شدن کره ی زمین هست یا نیست وجود ندارد. برآوردهای اولیه ای که توسط بنیاد بیمه ی آلمانیMunich Re انجام شد ضررهای اقتصادی [وارده را] بیش از 200 میلیارد دلار آمریکا نشان داد و ضررهای جاری بیمه شوندگان را بیش از 70 میلیارد دلار آمریکا اعلام کرد.
7
. باز شدن آبراه شمال غربی در تابستان:ذوب شدن یخهای قطب شمال در طی ده سال ممکن است یک مسیر شمال غربی در تابستان باز کند که منجر به کاهش 5000 مایل دریایی از مسیرهای کشتیرانی بین اروپا و آسیا خواهد شد. این امر میتواند ارتباط خاصی برای تانکرهای بسیار بزرگی که قادر به گذر از کانال پاناما نیستند و در حال حاضر مجبور به دور زدن راس جنوب آمریکا هستند فراهم کند. بر طبق اظهارات خدمات [وابسته به] یخ کانادا مقدار یخ در دریاهای پرجزیره ی شمال شرق این کشور بین سالهای 1969 تا2004 حدود 15% کاهش داشته اند.اثرات منفی ذوب یخ شامل افزایش بالقوه ی سرعت گرم شدن کره ی زمین است چرا که یخ نسبت به آبی که آن را جابجا میکند نور را بیشتر منعکس میکند. (http://en.wikipedia.org/wiki/Global warming)
يك كارشناس بينالمللي در زمينه صنعت گردشگري در كنفرانس توريسم و تغييرات آب وهوايي كه در داووس سوئيس برگزار شد، به مقامات اقتصادي و سياسي جهان هشدار داد كه خسارتهاي مالي در صنعت گردشگري كه اكنون در معرض عوارض و مخاطرات ناشي از تغييرات آب و هوايي قرار گرفته، ممكن است غيرقابل جبران باشد. به گزارش رويترز، اين مطلب توسط «شاردول اگراوالا» اقتصاددان ارشد و پژوهشگر خسارتهاي مالي تغيير آبوهوايي در سازمان توسعه و همكاريهاي اقتصادي اعلام شد. وي در ادامه اظهار داشت كه مراكز ارائه خدمات گردشگري تفريحي ورزشي نظير پيستهاي اسكي و يا تفرجگاههاي ساحلي در برابر پديده گرمشدن زمين كه سبب عقبنشيني و كاهش يخچالها و بالاآمدن آب درياها ميشود، بهشدت آسيبپذير هستند.( /http://newstotia.blogspot.com)
گرمایش جهانی در حاشیه کنفرانس تغییرات اقلیمی دربالی اندونزی:به دنبال آب شدن کلاهک های یخی قطب،وخیم شدن اوضاع خشکسالی در نقاط مختلف جهان و بروز طوفانهای ناگهانی و شدید،از روز دوشنبه،سوم دسامبر 2007،نمایندگان 189 کشور در کنفرانس دو هفته ای سازمان ملل با میزبانی اندونزی در جزیره ی بالی گرد هم آمده اند.علاوه بر نمایندگان تعداد زیادی از اقلیم شناسان،بوم شناسان،خبرنگاران،دانشجویان و سایر گروههای علاقه مند نیز در این نشست حضور دارند. در همان نخستین روز کنفرانس شمار زیادی از اقلیم شناسان مصرانه خواستار انجام اقدامی فوری در راستای توافق بر سر یک پیمان بین المللی برای مقابله با رشد فزاینده ی تخریبهای ناشی از افزایش دمای جهان شدند. سران کنفرانس به شدت خواهان آنند که نمایندگان با توجه به هشدارهای دانشمندان هرچه سریعتر برای مبارزه با تغییرات اقلیمی جهان چاره ای بیندیشند. ایوودی بور دبیر اجرایی کنفرانس رو به سوی نمایندگان گفت:«چشمان جهان اکنون به شماست.مسئولیت سترگی بر دوش کنفرانس بالی برای نجات جهان گذاشته شده است. دنیا از ما انتظار یک جهش بزرگ رو به جلو را دارد »نشست بالی پس از مراسم اهدای جایزه نوبل صلح به الگور،معاون سابق رئیس جمهور و هیئت علمی سازمان ملل به خاطر فعالیت های حفاظت گرایانشان در آبان ماه گذشته در نوع خود نخستین کنفرانس بزرگی است که برگزار شده و تا جمعه 14 دسامبر نیز ادامه داشته است.(شهروند امروز ص 80_شماره 29)
|
رتبه |
کشور |
انتشارسالانه co2به هزار تن |
درصد از کل انتشار |
| جهان |
27.245.758 |
100 | |
|
1 |
ایالات متحده |
6.049.435 |
22.2 |
|
2 |
چین |
5.010.170 |
184 |
|
اتحادیه اروپا |
3.115.125 |
11.4 | |
|
3 |
روسیه |
1.524.993 |
5.6 |
|
4 |
هند |
1.342.962 |
4.9 |
|
5 |
ژاپن |
1.257.963 |
4.6 |
|
6 |
آلمان |
808.767 |
3 |
|
7 |
کانادا |
639.403 |
2.3 |
|
8 |
انگلستان |
587.261 |
2.2 |
|
13 |
ایران |
433.571 |
1.6 |
این داده ها در سال 2004و توسط سازمان ملل جمع آوری شده است. در 3سال اخیر کشورهای آسیایی رشد چشمگیری در انتشار گازهای گلخانه ای داشته اند به طوری که گفته می شود از سال2006به این سو چین بزرگترین انتشار دهنده در دنیاست.
منابع و ماخذ
هفته نامه خبری_تحلیلی¨ سال دوم¨ شماره 29 ¨شماره پیاپی60¨یکشنبه 25آذر1386هفته نامه خبری_تحلیلی¨ سال دوم¨ شماره 30 ¨شماره پیاپی61¨یکشنبه2دی1386
سایت انجمن کوهنوردان ایران
/http://newstotia.blogspot.com
http://en.wikipedia.org/wiki/Global warming
/http://www.Iranian.be